← Indice

Aoristo

debole · forte · fortissimo · cappatico · passivo debole e forte

La classificazione riguarda solo la forma del tema, non il significato. L’aoristo attivo-medio ha tre formazioni (debole, forte, fortissimo); il passivo è un sistema a parte con due tipi.

Aoristo attivo e medio

In sintesi

tipoesempio (1ª sing.)
debole (1º), sigmaticoλύω → ἔλυσα
debole asigmaticoμένω → ἔμεινα
forte (2º), tematicoλαμβάνω → ἔλαβον
fortissimo (3º), atematicoβαίνω → ἔβην

Debole (1º), sigmatico

Il più comune: tema + -σα-. È il modello di λύω; da esso si formano tutti i modi.

λύω → ἔλυσα

sciolgo → sciolsi

παιδεύω → ἐπαίδευσα

educo → educai

γράφω → ἔγραψα

scrivo → scrissi

Indicativo
attivomedio
1ª sing.ἔλυσαἐλυσάμην
2ª sing.ἔλυσαςἐλύσω
3ª sing.ἔλυσε(ν)ἐλύσατο
1ª plur.ἐλύσαμενἐλυσάμεθα
2ª plur.ἐλύσατεἐλύσασθε
3ª plur.ἔλυσανἐλύσαντο
2ª dualeἐλύσατονἐλύσασθον
3ª dualeἐλυσάτηνἐλυσάσθην
Congiuntivo
attivomedio
1ª sing.λύσωλύσωμαι
2ª sing.λύσῃςλύσῃ
3ª sing.λύσῃλύσηται
1ª plur.λύσωμενλυσώμεθα
2ª plur.λύσητελύσησθε
3ª plur.λύσωσι(ν)λύσωνται
2ª dualeλύσητονλύσησθον
3ª dualeλύσητονλύσησθον
Ottativo
attivomedio
1ª sing.λύσαιμιλυσαίμην
2ª sing.λύσαιςλύσαιο
3ª sing.λύσαιλύσαιτο
1ª plur.λύσαιμενλυσαίμεθα
2ª plur.λύσαιτελύσαισθε
3ª plur.λύσαιενλύσαιντο
2ª dualeλύσαιτονλύσαισθον
3ª dualeλυσαίτηνλυσαίσθην
Imperativo
attivomedio
2ª sing.λῦσονλῦσαι
3ª sing.λυσάτωλυσάσθω
2ª plur.λύσατελύσασθε
3ª plur.λυσάντωνλυσάσθων
2ª dualeλύσατονλύσασθον
3ª dualeλυσάτωνλυσάσθων
Infinito
attivomedio
λῦσαιλύσασθαι
Participio attivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.λύσαςλύσασαλῦσαν
Gen. sing.λύσαντοςλυσάσηςλύσαντος
Dat. sing.λύσαντιλυσάσῃλύσαντι
Acc. sing.λύσανταλύσασανλῦσαν
Nom. plur.λύσαντεςλύσασαιλύσαντα
Gen. plur.λυσάντωνλυσασῶνλυσάντων
Dat. plur.λύσασι(ν)λυσάσαιςλύσασι(ν)
Acc. plur.λύσανταςλυσάσαςλύσαντα
Participio medio
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.λυσάμενοςλυσαμένηλυσάμενον
Gen. sing.λυσαμένουλυσαμένηςλυσαμένου
Dat. sing.λυσαμένῳλυσαμένῃλυσαμένῳ
Acc. sing.λυσάμενονλυσαμένηνλυσάμενον
Nom. plur.λυσάμενοιλυσάμεναιλυσάμενα
Gen. plur.λυσαμένωνλυσαμένωνλυσαμένων
Dat. plur.λυσαμένοιςλυσαμέναιςλυσαμένοις
Acc. plur.λυσαμένουςλυσαμέναςλυσάμενα

Debole asigmatico (liquide e nasali)

Nei temi in λ, ρ, μ, ν la σ cade e la vocale del tema si allunga (allungamento di compenso): α/ε → η/ει, ι → ῑ, υ → ῡ. Resta un aoristo debole a tutti gli effetti.

μένω → ἔμεινα

rimango → rimasi

ἀγγέλλω → ἤγγειλα

annuncio → annunciai

φαίνω → ἔφηνα

mostro → mostrai

κρίνω → ἔκρῑνα

giudico → giudicai

Indicativo
attivomedio
1ª sing.ἔφηναἐφηνάμην
2ª sing.ἔφηναςἐφήνω
3ª sing.ἔφηνε(ν)ἐφήνατο
1ª plur.ἐφήναμενἐφηνάμεθα
2ª plur.ἐφήνατεἐφήνασθε
3ª plur.ἔφηνανἐφήναντο
2ª dualeἐφήνατονἐφήνασθον
3ª dualeἐφηνάτηνἐφηνάσθην
Congiuntivo
attivomedio
1ª sing.φήνωφήνωμαι
2ª sing.φήνῃςφήνῃ
3ª sing.φήνῃφήνηται
1ª plur.φήνωμενφηνώμεθα
2ª plur.φήνητεφήνησθε
3ª plur.φήνωσι(ν)φήνωνται
2ª dualeφήνητονφήνησθον
3ª dualeφήνητονφήνησθον
Ottativo
attivomedio
1ª sing.φήναιμιφηναίμην
2ª sing.φήναιςφήναιο
3ª sing.φήναιφήναιτο
1ª plur.φήναιμενφηναίμεθα
2ª plur.φήναιτεφήναισθε
3ª plur.φήναιενφήναιντο
2ª dualeφήναιτονφήναισθον
3ª dualeφηναίτηνφηναίσθην
Imperativo
attivomedio
2ª sing.φῆνονφῆναι
3ª sing.φηνάτωφηνάσθω
2ª plur.φήνατεφήνασθε
3ª plur.φηνάντωνφηνάσθων
2ª dualeφήνατονφήνασθον
3ª dualeφηνάτωνφηνάσθων
Infinito
attivomedio
φῆναιφήνασθαι
Participio attivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.φήναςφήνασαφῆναν
Gen. sing.φήναντοςφηνάσηςφήναντος
Dat. sing.φήναντιφηνάσῃφήναντι
Acc. sing.φήνανταφήνασανφῆναν
Nom. plur.φήναντεςφήνασαιφήναντα
Gen. plur.φηνάντωνφηνασῶνφηνάντων
Dat. plur.φήνασι(ν)φηνάσαιςφήνασι(ν)
Acc. plur.φήνανταςφηνάσαςφήναντα
Participio medio
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.φηνάμενοςφηναμένηφηνάμενον
Gen. sing.φηναμένουφηναμένηςφηναμένου
Dat. sing.φηναμένῳφηναμένῃφηναμένῳ
Acc. sing.φηνάμενονφηναμένηνφηνάμενον
Nom. plur.φηνάμενοιφηνάμεναιφηνάμενα
Gen. plur.φηναμένωνφηναμένωνφηναμένων
Dat. plur.φηναμένοιςφηναμέναιςφηναμένοις
Acc. plur.φηναμένουςφηναμέναςφηνάμενα

Forte (2º), tematico

Senza -σα-: la radice (spesso con apofonia, cioè grado vocalico ridotto) prende la vocale tematica e le desinenze dell’imperfetto. Si distingue dall’imperfetto per il tema diverso.

λαμβάνω → ἔλαβον

prendo → presi

λείπω → ἔλιπον

lascio → lasciai

φεύγω → ἔφυγον

fuggo → fuggii

βάλλω → ἔβαλον

getto → gettai

Indicativo
attivomedio
1ª sing.ἔλιπονἐλιπόμην
2ª sing.ἔλιπεςἐλίπου
3ª sing.ἔλιπε(ν)ἐλίπετο
1ª plur.ἐλίπομενἐλιπόμεθα
2ª plur.ἐλίπετεἐλίπεσθε
3ª plur.ἔλιπονἐλίποντο
2ª dualeἐλίπετονἐλίπεσθον
3ª dualeἐλιπέτηνἐλιπέσθην
Congiuntivo
attivomedio
1ª sing.λίπωλίπωμαι
2ª sing.λίπῃςλίπῃ
3ª sing.λίπῃλίπηται
1ª plur.λίπωμενλιπώμεθα
2ª plur.λίπητελίπησθε
3ª plur.λίπωσι(ν)λίπωνται
2ª dualeλίπητονλίπησθον
3ª dualeλίπητονλίπησθον
Ottativo
attivomedio
1ª sing.λίποιμιλιποίμην
2ª sing.λίποιςλίποιο
3ª sing.λίποιλίποιτο
1ª plur.λίποιμενλιποίμεθα
2ª plur.λίποιτελίποισθε
3ª plur.λίποιενλίποιντο
2ª dualeλίποιτονλίποισθον
3ª dualeλιποίτηνλιποίσθην
Imperativo
attivomedio
2ª sing.λίπελιποῦ
3ª sing.λιπέτωλιπέσθω
2ª plur.λίπετελίπεσθε
3ª plur.λιπόντωνλιπέσθων
2ª dualeλίπετονλίπεσθον
3ª dualeλιπέτωνλιπέσθων
Infinito
attivomedio
λιπεῖνλιπέσθαι
Participio attivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.λιπώνλιποῦσαλιπόν
Gen. sing.λιπόντοςλιπούσηςλιπόντος
Dat. sing.λιπόντιλιπούσῃλιπόντι
Acc. sing.λιπόνταλιποῦσανλιπόν
Nom. plur.λιπόντεςλιποῦσαιλιπόντα
Gen. plur.λιπόντωνλιπουσῶνλιπόντων
Dat. plur.λιποῦσι(ν)λιπούσαιςλιποῦσι(ν)
Acc. plur.λιπόνταςλιπούσαςλιπόντα
Participio medio
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.λιπόμενοςλιπομένηλιπόμενον
Gen. sing.λιπομένουλιπομένηςλιπομένου
Dat. sing.λιπομένῳλιπομένῃλιπομένῳ
Acc. sing.λιπόμενονλιπομένηνλιπόμενον
Nom. plur.λιπόμενοιλιπόμεναιλιπόμενα
Gen. plur.λιπομένωνλιπομένωνλιπομένων
Dat. plur.λιπομένοιςλιπομέναιςλιπομένοις
Acc. plur.λιπομένουςλιπομέναςλιπόμενα

Fortissimo (3º), atematico

Le desinenze si aggiungono direttamente alla radice, senza vocale tematica. Tipico dei verbi radicali e in -μι.

βαίνω → ἔβην

vado → andai

γιγνώσκω → ἔγνων

conosco → conobbi

ἵστημι → ἔστην

pongo → stetti / mi fermai

φύω → ἔφυν

genero → nacqui / crebbi

Indicativo
attivo
1ª sing.ἔβην
2ª sing.ἔβης
3ª sing.ἔβη
1ª plur.ἔβημεν
2ª plur.ἔβητε
3ª plur.ἔβησαν
2ª dualeἔβητον
3ª dualeἐβήτην
Congiuntivo
attivo
1ª sing.βῶ
2ª sing.βῇς
3ª sing.βῇ
1ª plur.βῶμεν
2ª plur.βῆτε
3ª plur.βῶσι(ν)
2ª dualeβῆτον
3ª dualeβῆτον
Ottativo
attivo
1ª sing.βαίην
2ª sing.βαίης
3ª sing.βαίη
1ª plur.βαῖμεν
2ª plur.βαῖτε
3ª plur.βαῖεν
2ª dualeβαῖτον
3ª dualeβαίτην
Imperativo
attivo
2ª sing.βῆθι
3ª sing.βήτω
2ª plur.βῆτε
3ª plur.βάντων
2ª dualeβῆτον
3ª dualeβήτων
Infinito
attivo
βῆναι
Participio attivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.βάςβᾶσαβάν
Gen. sing.βάντοςβάσηςβάντος
Dat. sing.βάντιβάσῃβάντι
Acc. sing.βάνταβᾶσανβάν
Nom. plur.βάντεςβᾶσαιβάντα
Gen. plur.βάντωνβασῶνβάντων
Dat. plur.βᾶσι(ν)βάσαιςβᾶσι(ν)
Acc. plur.βάνταςβάσαςβάντα

Aoristi cappatici (in -κα)

Sottotipo dei verbi in -μι: al singolare aggiungono -κα, al plurale si comportano da atematici.

δίδωμι → ἔδωκα

do → diedi

τίθημι → ἔθηκα

pongo → posi

ἵημι → ἧκα

lancio → lanciai

Indicativo
attivomedio
1ª sing.ἔδωκαἐδόμην
2ª sing.ἔδωκαςἔδου
3ª sing.ἔδωκε(ν)ἔδοτο
1ª plur.ἔδομενἐδόμεθα
2ª plur.ἔδοτεἔδοσθε
3ª plur.ἔδοσανἔδοντο
2ª dualeἔδοτονἔδοσθον
3ª dualeἐδότηνἐδόσθην
Congiuntivo
attivomedio
1ª sing.δῶδῶμαι
2ª sing.δῷςδῷ
3ª sing.δῷδῶται
1ª plur.δῶμενδώμεθα
2ª plur.δῶτεδῶσθε
3ª plur.δῶσι(ν)δῶνται
2ª dualeδῶτονδῶσθον
3ª dualeδῶτονδῶσθον
Ottativo
attivomedio
1ª sing.δοίηνδοίμην
2ª sing.δοίηςδοῖο
3ª sing.δοίηδοῖτο
1ª plur.δοῖμενδοίμεθα
2ª plur.δοῖτεδοῖσθε
3ª plur.δοῖενδοῖντο
2ª dualeδοῖτονδοῖσθον
3ª dualeδοίτηνδοίσθην
Imperativo
attivomedio
2ª sing.δόςδοῦ
3ª sing.δότωδόσθω
2ª plur.δότεδόσθε
3ª plur.δόντωνδόσθων
2ª dualeδότονδόσθον
3ª dualeδότωνδόσθων
Infinito
attivomedio
δοῦναιδόσθαι
Participio attivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.δούςδοῦσαδόν
Gen. sing.δόντοςδούσηςδόντος
Dat. sing.δόντιδούσῃδόντι
Acc. sing.δόνταδοῦσανδόν
Nom. plur.δόντεςδοῦσαιδόντα
Gen. plur.δόντωνδουσῶνδόντων
Dat. plur.δοῦσι(ν)δούσαιςδοῦσι(ν)
Acc. plur.δόνταςδούσαςδόντα
Participio medio
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.δόμενοςδομένηδόμενον
Gen. sing.δομένουδομένηςδομένου
Dat. sing.δομένῳδομένῃδομένῳ
Acc. sing.δόμενονδομένηνδόμενον
Nom. plur.δόμενοιδόμεναιδόμενα
Gen. plur.δομένωνδομένωνδομένων
Dat. plur.δομένοιςδομέναιςδομένοις
Acc. plur.δομένουςδομέναςδόμενα

Aoristo passivo

In sintesi

tipoesempio (1ª sing.)
debole (1º), in -θη-λύω → ἐλύθην
forte (2º), in -η-γράφω → ἐγράφην

Debole (1º)

Suffisso -θη-, con desinenze attive atematiche. È il tipo più diffuso (quello di λύω).

λύω → ἐλύθην

sciolgo → fui sciolto

παιδεύω → ἐπαιδεύθην

educo → fui educato

λέγω → ἐλέχθην

dico → fui detto

Indicativo
passivo
1ª sing.ἐλύθην
2ª sing.ἐλύθης
3ª sing.ἐλύθη
1ª plur.ἐλύθημεν
2ª plur.ἐλύθητε
3ª plur.ἐλύθησαν
2ª dualeἐλύθητον
3ª dualeἐλυθήτην
Congiuntivo
passivo
1ª sing.λυθῶ
2ª sing.λυθῇς
3ª sing.λυθῇ
1ª plur.λυθῶμεν
2ª plur.λυθῆτε
3ª plur.λυθῶσι(ν)
2ª dualeλυθῆτον
3ª dualeλυθῆτον
Ottativo
passivo
1ª sing.λυθείην
2ª sing.λυθείης
3ª sing.λυθείη
1ª plur.λυθεῖμεν
2ª plur.λυθεῖτε
3ª plur.λυθεῖεν
2ª dualeλυθεῖτον
3ª dualeλυθείτην
Imperativo
passivo
2ª sing.λύθητι
3ª sing.λυθήτω
2ª plur.λύθητε
3ª plur.λυθέντων
2ª dualeλύθητον
3ª dualeλυθήτων
Infinito
passivo
λυθῆναι
Participio passivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.λυθείςλυθεῖσαλυθέν
Gen. sing.λυθέντοςλυθείσηςλυθέντος
Dat. sing.λυθέντιλυθείσῃλυθέντι
Acc. sing.λυθένταλυθεῖσανλυθέν
Nom. plur.λυθέντεςλυθεῖσαιλυθέντα
Gen. plur.λυθέντωνλυθεισῶνλυθέντων
Dat. plur.λυθεῖσι(ν)λυθείσαιςλυθεῖσι(ν)
Acc. plur.λυθένταςλυθείσαςλυθέντα

Forte (2º)

Suffisso -η- (senza θ), su molti temi con consonante finale. Da questo tema si costruisce anche il futuro passivo forte.

γράφω → ἐγράφην

scrivo → fui scritto

φαίνω → ἐφάνην

mostro → apparvi

στέλλω → ἐστάλην

invio → fui inviato

τρέπω → ἐτράπην

volgo → fui volto

Indicativo
passivo
1ª sing.ἐγράφην
2ª sing.ἐγράφης
3ª sing.ἐγράφη
1ª plur.ἐγράφημεν
2ª plur.ἐγράφητε
3ª plur.ἐγράφησαν
2ª dualeἐγράφητον
3ª dualeἐγραφήτην
Congiuntivo
passivo
1ª sing.γραφῶ
2ª sing.γραφῇς
3ª sing.γραφῇ
1ª plur.γραφῶμεν
2ª plur.γραφῆτε
3ª plur.γραφῶσι(ν)
2ª dualeγραφῆτον
3ª dualeγραφῆτον
Ottativo
passivo
1ª sing.γραφείην
2ª sing.γραφείης
3ª sing.γραφείη
1ª plur.γραφεῖμεν
2ª plur.γραφεῖτε
3ª plur.γραφεῖεν
2ª dualeγραφεῖτον
3ª dualeγραφείτην
Imperativo
passivo
2ª sing.γράφηθι
3ª sing.γραφήτω
2ª plur.γράφητε
3ª plur.γραφέντων
2ª dualeγράφητον
3ª dualeγραφήτων
Infinito
passivo
γραφῆναι
Participio passivo
casomaschilefemminileneutro
Nom. sing.γραφείςγραφεῖσαγραφέν
Gen. sing.γραφέντοςγραφείσηςγραφέντος
Dat. sing.γραφέντιγραφείσῃγραφέντι
Acc. sing.γραφένταγραφεῖσανγραφέν
Nom. plur.γραφέντεςγραφεῖσαιγραφέντα
Gen. plur.γραφέντωνγραφεισῶνγραφέντων
Dat. plur.γραφεῖσι(ν)γραφείσαιςγραφεῖσι(ν)
Acc. plur.γραφένταςγραφείσαςγραφέντα