Aoristo
debole · forte · fortissimo · cappatico · passivo debole e forte
La classificazione riguarda solo la forma del tema, non il significato. L’aoristo attivo-medio ha tre formazioni (debole, forte, fortissimo); il passivo è un sistema a parte con due tipi.
Aoristo attivo e medio
In sintesi
| tipo | esempio (1ª sing.) |
|---|---|
| debole (1º), sigmatico | λύω → ἔλυσα |
| debole asigmatico | μένω → ἔμεινα |
| forte (2º), tematico | λαμβάνω → ἔλαβον |
| fortissimo (3º), atematico | βαίνω → ἔβην |
Debole (1º), sigmatico
Il più comune: tema + -σα-. È il modello di λύω; da esso si formano tutti i modi.
λύω → ἔλυσα
sciolgo → sciolsi
παιδεύω → ἐπαίδευσα
educo → educai
γράφω → ἔγραψα
scrivo → scrissi
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | ἔλυσα | ἐλυσάμην |
| 2ª sing. | ἔλυσας | ἐλύσω |
| 3ª sing. | ἔλυσε(ν) | ἐλύσατο |
| 1ª plur. | ἐλύσαμεν | ἐλυσάμεθα |
| 2ª plur. | ἐλύσατε | ἐλύσασθε |
| 3ª plur. | ἔλυσαν | ἐλύσαντο |
| 2ª duale | ἐλύσατον | ἐλύσασθον |
| 3ª duale | ἐλυσάτην | ἐλυσάσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | λύσω | λύσωμαι |
| 2ª sing. | λύσῃς | λύσῃ |
| 3ª sing. | λύσῃ | λύσηται |
| 1ª plur. | λύσωμεν | λυσώμεθα |
| 2ª plur. | λύσητε | λύσησθε |
| 3ª plur. | λύσωσι(ν) | λύσωνται |
| 2ª duale | λύσητον | λύσησθον |
| 3ª duale | λύσητον | λύσησθον |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | λύσαιμι | λυσαίμην |
| 2ª sing. | λύσαις | λύσαιο |
| 3ª sing. | λύσαι | λύσαιτο |
| 1ª plur. | λύσαιμεν | λυσαίμεθα |
| 2ª plur. | λύσαιτε | λύσαισθε |
| 3ª plur. | λύσαιεν | λύσαιντο |
| 2ª duale | λύσαιτον | λύσαισθον |
| 3ª duale | λυσαίτην | λυσαίσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 2ª sing. | λῦσον | λῦσαι |
| 3ª sing. | λυσάτω | λυσάσθω |
| 2ª plur. | λύσατε | λύσασθε |
| 3ª plur. | λυσάντων | λυσάσθων |
| 2ª duale | λύσατον | λύσασθον |
| 3ª duale | λυσάτων | λυσάσθων |
| attivo | medio |
|---|---|
| λῦσαι | λύσασθαι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | λύσας | λύσασα | λῦσαν |
| Gen. sing. | λύσαντος | λυσάσης | λύσαντος |
| Dat. sing. | λύσαντι | λυσάσῃ | λύσαντι |
| Acc. sing. | λύσαντα | λύσασαν | λῦσαν |
| Nom. plur. | λύσαντες | λύσασαι | λύσαντα |
| Gen. plur. | λυσάντων | λυσασῶν | λυσάντων |
| Dat. plur. | λύσασι(ν) | λυσάσαις | λύσασι(ν) |
| Acc. plur. | λύσαντας | λυσάσας | λύσαντα |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | λυσάμενος | λυσαμένη | λυσάμενον |
| Gen. sing. | λυσαμένου | λυσαμένης | λυσαμένου |
| Dat. sing. | λυσαμένῳ | λυσαμένῃ | λυσαμένῳ |
| Acc. sing. | λυσάμενον | λυσαμένην | λυσάμενον |
| Nom. plur. | λυσάμενοι | λυσάμεναι | λυσάμενα |
| Gen. plur. | λυσαμένων | λυσαμένων | λυσαμένων |
| Dat. plur. | λυσαμένοις | λυσαμέναις | λυσαμένοις |
| Acc. plur. | λυσαμένους | λυσαμένας | λυσάμενα |
Debole asigmatico (liquide e nasali)
Nei temi in λ, ρ, μ, ν la σ cade e la vocale del tema si allunga (allungamento di compenso): α/ε → η/ει, ι → ῑ, υ → ῡ. Resta un aoristo debole a tutti gli effetti.
μένω → ἔμεινα
rimango → rimasi
ἀγγέλλω → ἤγγειλα
annuncio → annunciai
φαίνω → ἔφηνα
mostro → mostrai
κρίνω → ἔκρῑνα
giudico → giudicai
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | ἔφηνα | ἐφηνάμην |
| 2ª sing. | ἔφηνας | ἐφήνω |
| 3ª sing. | ἔφηνε(ν) | ἐφήνατο |
| 1ª plur. | ἐφήναμεν | ἐφηνάμεθα |
| 2ª plur. | ἐφήνατε | ἐφήνασθε |
| 3ª plur. | ἔφηναν | ἐφήναντο |
| 2ª duale | ἐφήνατον | ἐφήνασθον |
| 3ª duale | ἐφηνάτην | ἐφηνάσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | φήνω | φήνωμαι |
| 2ª sing. | φήνῃς | φήνῃ |
| 3ª sing. | φήνῃ | φήνηται |
| 1ª plur. | φήνωμεν | φηνώμεθα |
| 2ª plur. | φήνητε | φήνησθε |
| 3ª plur. | φήνωσι(ν) | φήνωνται |
| 2ª duale | φήνητον | φήνησθον |
| 3ª duale | φήνητον | φήνησθον |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | φήναιμι | φηναίμην |
| 2ª sing. | φήναις | φήναιο |
| 3ª sing. | φήναι | φήναιτο |
| 1ª plur. | φήναιμεν | φηναίμεθα |
| 2ª plur. | φήναιτε | φήναισθε |
| 3ª plur. | φήναιεν | φήναιντο |
| 2ª duale | φήναιτον | φήναισθον |
| 3ª duale | φηναίτην | φηναίσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 2ª sing. | φῆνον | φῆναι |
| 3ª sing. | φηνάτω | φηνάσθω |
| 2ª plur. | φήνατε | φήνασθε |
| 3ª plur. | φηνάντων | φηνάσθων |
| 2ª duale | φήνατον | φήνασθον |
| 3ª duale | φηνάτων | φηνάσθων |
| attivo | medio |
|---|---|
| φῆναι | φήνασθαι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | φήνας | φήνασα | φῆναν |
| Gen. sing. | φήναντος | φηνάσης | φήναντος |
| Dat. sing. | φήναντι | φηνάσῃ | φήναντι |
| Acc. sing. | φήναντα | φήνασαν | φῆναν |
| Nom. plur. | φήναντες | φήνασαι | φήναντα |
| Gen. plur. | φηνάντων | φηνασῶν | φηνάντων |
| Dat. plur. | φήνασι(ν) | φηνάσαις | φήνασι(ν) |
| Acc. plur. | φήναντας | φηνάσας | φήναντα |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | φηνάμενος | φηναμένη | φηνάμενον |
| Gen. sing. | φηναμένου | φηναμένης | φηναμένου |
| Dat. sing. | φηναμένῳ | φηναμένῃ | φηναμένῳ |
| Acc. sing. | φηνάμενον | φηναμένην | φηνάμενον |
| Nom. plur. | φηνάμενοι | φηνάμεναι | φηνάμενα |
| Gen. plur. | φηναμένων | φηναμένων | φηναμένων |
| Dat. plur. | φηναμένοις | φηναμέναις | φηναμένοις |
| Acc. plur. | φηναμένους | φηναμένας | φηνάμενα |
Forte (2º), tematico
Senza -σα-: la radice (spesso con apofonia, cioè grado vocalico ridotto) prende la vocale tematica e le desinenze dell’imperfetto. Si distingue dall’imperfetto per il tema diverso.
λαμβάνω → ἔλαβον
prendo → presi
λείπω → ἔλιπον
lascio → lasciai
φεύγω → ἔφυγον
fuggo → fuggii
βάλλω → ἔβαλον
getto → gettai
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | ἔλιπον | ἐλιπόμην |
| 2ª sing. | ἔλιπες | ἐλίπου |
| 3ª sing. | ἔλιπε(ν) | ἐλίπετο |
| 1ª plur. | ἐλίπομεν | ἐλιπόμεθα |
| 2ª plur. | ἐλίπετε | ἐλίπεσθε |
| 3ª plur. | ἔλιπον | ἐλίποντο |
| 2ª duale | ἐλίπετον | ἐλίπεσθον |
| 3ª duale | ἐλιπέτην | ἐλιπέσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | λίπω | λίπωμαι |
| 2ª sing. | λίπῃς | λίπῃ |
| 3ª sing. | λίπῃ | λίπηται |
| 1ª plur. | λίπωμεν | λιπώμεθα |
| 2ª plur. | λίπητε | λίπησθε |
| 3ª plur. | λίπωσι(ν) | λίπωνται |
| 2ª duale | λίπητον | λίπησθον |
| 3ª duale | λίπητον | λίπησθον |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | λίποιμι | λιποίμην |
| 2ª sing. | λίποις | λίποιο |
| 3ª sing. | λίποι | λίποιτο |
| 1ª plur. | λίποιμεν | λιποίμεθα |
| 2ª plur. | λίποιτε | λίποισθε |
| 3ª plur. | λίποιεν | λίποιντο |
| 2ª duale | λίποιτον | λίποισθον |
| 3ª duale | λιποίτην | λιποίσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 2ª sing. | λίπε | λιποῦ |
| 3ª sing. | λιπέτω | λιπέσθω |
| 2ª plur. | λίπετε | λίπεσθε |
| 3ª plur. | λιπόντων | λιπέσθων |
| 2ª duale | λίπετον | λίπεσθον |
| 3ª duale | λιπέτων | λιπέσθων |
| attivo | medio |
|---|---|
| λιπεῖν | λιπέσθαι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | λιπών | λιποῦσα | λιπόν |
| Gen. sing. | λιπόντος | λιπούσης | λιπόντος |
| Dat. sing. | λιπόντι | λιπούσῃ | λιπόντι |
| Acc. sing. | λιπόντα | λιποῦσαν | λιπόν |
| Nom. plur. | λιπόντες | λιποῦσαι | λιπόντα |
| Gen. plur. | λιπόντων | λιπουσῶν | λιπόντων |
| Dat. plur. | λιποῦσι(ν) | λιπούσαις | λιποῦσι(ν) |
| Acc. plur. | λιπόντας | λιπούσας | λιπόντα |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | λιπόμενος | λιπομένη | λιπόμενον |
| Gen. sing. | λιπομένου | λιπομένης | λιπομένου |
| Dat. sing. | λιπομένῳ | λιπομένῃ | λιπομένῳ |
| Acc. sing. | λιπόμενον | λιπομένην | λιπόμενον |
| Nom. plur. | λιπόμενοι | λιπόμεναι | λιπόμενα |
| Gen. plur. | λιπομένων | λιπομένων | λιπομένων |
| Dat. plur. | λιπομένοις | λιπομέναις | λιπομένοις |
| Acc. plur. | λιπομένους | λιπομένας | λιπόμενα |
Fortissimo (3º), atematico
Le desinenze si aggiungono direttamente alla radice, senza vocale tematica. Tipico dei verbi radicali e in -μι.
βαίνω → ἔβην
vado → andai
γιγνώσκω → ἔγνων
conosco → conobbi
ἵστημι → ἔστην
pongo → stetti / mi fermai
φύω → ἔφυν
genero → nacqui / crebbi
| attivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | ἔβην |
| 2ª sing. | ἔβης |
| 3ª sing. | ἔβη |
| 1ª plur. | ἔβημεν |
| 2ª plur. | ἔβητε |
| 3ª plur. | ἔβησαν |
| 2ª duale | ἔβητον |
| 3ª duale | ἐβήτην |
| attivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | βῶ |
| 2ª sing. | βῇς |
| 3ª sing. | βῇ |
| 1ª plur. | βῶμεν |
| 2ª plur. | βῆτε |
| 3ª plur. | βῶσι(ν) |
| 2ª duale | βῆτον |
| 3ª duale | βῆτον |
| attivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | βαίην |
| 2ª sing. | βαίης |
| 3ª sing. | βαίη |
| 1ª plur. | βαῖμεν |
| 2ª plur. | βαῖτε |
| 3ª plur. | βαῖεν |
| 2ª duale | βαῖτον |
| 3ª duale | βαίτην |
| attivo | |
|---|---|
| 2ª sing. | βῆθι |
| 3ª sing. | βήτω |
| 2ª plur. | βῆτε |
| 3ª plur. | βάντων |
| 2ª duale | βῆτον |
| 3ª duale | βήτων |
| attivo |
|---|
| βῆναι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | βάς | βᾶσα | βάν |
| Gen. sing. | βάντος | βάσης | βάντος |
| Dat. sing. | βάντι | βάσῃ | βάντι |
| Acc. sing. | βάντα | βᾶσαν | βάν |
| Nom. plur. | βάντες | βᾶσαι | βάντα |
| Gen. plur. | βάντων | βασῶν | βάντων |
| Dat. plur. | βᾶσι(ν) | βάσαις | βᾶσι(ν) |
| Acc. plur. | βάντας | βάσας | βάντα |
Aoristi cappatici (in -κα)
Sottotipo dei verbi in -μι: al singolare aggiungono -κα, al plurale si comportano da atematici.
δίδωμι → ἔδωκα
do → diedi
τίθημι → ἔθηκα
pongo → posi
ἵημι → ἧκα
lancio → lanciai
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | ἔδωκα | ἐδόμην |
| 2ª sing. | ἔδωκας | ἔδου |
| 3ª sing. | ἔδωκε(ν) | ἔδοτο |
| 1ª plur. | ἔδομεν | ἐδόμεθα |
| 2ª plur. | ἔδοτε | ἔδοσθε |
| 3ª plur. | ἔδοσαν | ἔδοντο |
| 2ª duale | ἔδοτον | ἔδοσθον |
| 3ª duale | ἐδότην | ἐδόσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | δῶ | δῶμαι |
| 2ª sing. | δῷς | δῷ |
| 3ª sing. | δῷ | δῶται |
| 1ª plur. | δῶμεν | δώμεθα |
| 2ª plur. | δῶτε | δῶσθε |
| 3ª plur. | δῶσι(ν) | δῶνται |
| 2ª duale | δῶτον | δῶσθον |
| 3ª duale | δῶτον | δῶσθον |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 1ª sing. | δοίην | δοίμην |
| 2ª sing. | δοίης | δοῖο |
| 3ª sing. | δοίη | δοῖτο |
| 1ª plur. | δοῖμεν | δοίμεθα |
| 2ª plur. | δοῖτε | δοῖσθε |
| 3ª plur. | δοῖεν | δοῖντο |
| 2ª duale | δοῖτον | δοῖσθον |
| 3ª duale | δοίτην | δοίσθην |
| attivo | medio | |
|---|---|---|
| 2ª sing. | δός | δοῦ |
| 3ª sing. | δότω | δόσθω |
| 2ª plur. | δότε | δόσθε |
| 3ª plur. | δόντων | δόσθων |
| 2ª duale | δότον | δόσθον |
| 3ª duale | δότων | δόσθων |
| attivo | medio |
|---|---|
| δοῦναι | δόσθαι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | δούς | δοῦσα | δόν |
| Gen. sing. | δόντος | δούσης | δόντος |
| Dat. sing. | δόντι | δούσῃ | δόντι |
| Acc. sing. | δόντα | δοῦσαν | δόν |
| Nom. plur. | δόντες | δοῦσαι | δόντα |
| Gen. plur. | δόντων | δουσῶν | δόντων |
| Dat. plur. | δοῦσι(ν) | δούσαις | δοῦσι(ν) |
| Acc. plur. | δόντας | δούσας | δόντα |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | δόμενος | δομένη | δόμενον |
| Gen. sing. | δομένου | δομένης | δομένου |
| Dat. sing. | δομένῳ | δομένῃ | δομένῳ |
| Acc. sing. | δόμενον | δομένην | δόμενον |
| Nom. plur. | δόμενοι | δόμεναι | δόμενα |
| Gen. plur. | δομένων | δομένων | δομένων |
| Dat. plur. | δομένοις | δομέναις | δομένοις |
| Acc. plur. | δομένους | δομένας | δόμενα |
Aoristo passivo
In sintesi
| tipo | esempio (1ª sing.) |
|---|---|
| debole (1º), in -θη- | λύω → ἐλύθην |
| forte (2º), in -η- | γράφω → ἐγράφην |
Debole (1º)
Suffisso -θη-, con desinenze attive atematiche. È il tipo più diffuso (quello di λύω).
λύω → ἐλύθην
sciolgo → fui sciolto
παιδεύω → ἐπαιδεύθην
educo → fui educato
λέγω → ἐλέχθην
dico → fui detto
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | ἐλύθην |
| 2ª sing. | ἐλύθης |
| 3ª sing. | ἐλύθη |
| 1ª plur. | ἐλύθημεν |
| 2ª plur. | ἐλύθητε |
| 3ª plur. | ἐλύθησαν |
| 2ª duale | ἐλύθητον |
| 3ª duale | ἐλυθήτην |
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | λυθῶ |
| 2ª sing. | λυθῇς |
| 3ª sing. | λυθῇ |
| 1ª plur. | λυθῶμεν |
| 2ª plur. | λυθῆτε |
| 3ª plur. | λυθῶσι(ν) |
| 2ª duale | λυθῆτον |
| 3ª duale | λυθῆτον |
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | λυθείην |
| 2ª sing. | λυθείης |
| 3ª sing. | λυθείη |
| 1ª plur. | λυθεῖμεν |
| 2ª plur. | λυθεῖτε |
| 3ª plur. | λυθεῖεν |
| 2ª duale | λυθεῖτον |
| 3ª duale | λυθείτην |
| passivo | |
|---|---|
| 2ª sing. | λύθητι |
| 3ª sing. | λυθήτω |
| 2ª plur. | λύθητε |
| 3ª plur. | λυθέντων |
| 2ª duale | λύθητον |
| 3ª duale | λυθήτων |
| passivo |
|---|
| λυθῆναι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | λυθείς | λυθεῖσα | λυθέν |
| Gen. sing. | λυθέντος | λυθείσης | λυθέντος |
| Dat. sing. | λυθέντι | λυθείσῃ | λυθέντι |
| Acc. sing. | λυθέντα | λυθεῖσαν | λυθέν |
| Nom. plur. | λυθέντες | λυθεῖσαι | λυθέντα |
| Gen. plur. | λυθέντων | λυθεισῶν | λυθέντων |
| Dat. plur. | λυθεῖσι(ν) | λυθείσαις | λυθεῖσι(ν) |
| Acc. plur. | λυθέντας | λυθείσας | λυθέντα |
Forte (2º)
Suffisso -η- (senza θ), su molti temi con consonante finale. Da questo tema si costruisce anche il futuro passivo forte.
γράφω → ἐγράφην
scrivo → fui scritto
φαίνω → ἐφάνην
mostro → apparvi
στέλλω → ἐστάλην
invio → fui inviato
τρέπω → ἐτράπην
volgo → fui volto
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | ἐγράφην |
| 2ª sing. | ἐγράφης |
| 3ª sing. | ἐγράφη |
| 1ª plur. | ἐγράφημεν |
| 2ª plur. | ἐγράφητε |
| 3ª plur. | ἐγράφησαν |
| 2ª duale | ἐγράφητον |
| 3ª duale | ἐγραφήτην |
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | γραφῶ |
| 2ª sing. | γραφῇς |
| 3ª sing. | γραφῇ |
| 1ª plur. | γραφῶμεν |
| 2ª plur. | γραφῆτε |
| 3ª plur. | γραφῶσι(ν) |
| 2ª duale | γραφῆτον |
| 3ª duale | γραφῆτον |
| passivo | |
|---|---|
| 1ª sing. | γραφείην |
| 2ª sing. | γραφείης |
| 3ª sing. | γραφείη |
| 1ª plur. | γραφεῖμεν |
| 2ª plur. | γραφεῖτε |
| 3ª plur. | γραφεῖεν |
| 2ª duale | γραφεῖτον |
| 3ª duale | γραφείτην |
| passivo | |
|---|---|
| 2ª sing. | γράφηθι |
| 3ª sing. | γραφήτω |
| 2ª plur. | γράφητε |
| 3ª plur. | γραφέντων |
| 2ª duale | γράφητον |
| 3ª duale | γραφήτων |
| passivo |
|---|
| γραφῆναι |
| caso | maschile | femminile | neutro |
|---|---|---|---|
| Nom. sing. | γραφείς | γραφεῖσα | γραφέν |
| Gen. sing. | γραφέντος | γραφείσης | γραφέντος |
| Dat. sing. | γραφέντι | γραφείσῃ | γραφέντι |
| Acc. sing. | γραφέντα | γραφεῖσαν | γραφέν |
| Nom. plur. | γραφέντες | γραφεῖσαι | γραφέντα |
| Gen. plur. | γραφέντων | γραφεισῶν | γραφέντων |
| Dat. plur. | γραφεῖσι(ν) | γραφείσαις | γραφεῖσι(ν) |
| Acc. plur. | γραφέντας | γραφείσας | γραφέντα |